Nodyn gwybodaeth ar Reoliad 20 (Cymru)

Copi y gellir ei argraffu: Reg-20_Welsh.pdf (dwi.gov.uk).

O dan Reoliad 20, os bydd unrhyw gyflenwad dŵr preifat y bwriedir iddo gael ei yfed gan bobl yn berygl posibl i iechyd pobl, bydd yn RHAID i awdurdod lleol sy’n gweithredu o dan y Rheoliadau hyn gyflwyno HYSBYSIAD i unrhyw berson perthnasol. Mae Deddf y Diwydiant Dŵr 1991 yn diffinio personau perthnasol yn Adran 80. Gellir cyflwyno Hysbysiad i un person perthnasol, sawl person perthnasol neu bob un o’r personau perthnasol, yn dibynnu ar achos y perygl posibl i iechyd a’r camau lliniaru priodol sydd angen eu cymryd. At hynny, dylai’r awdurdod lleol ystyried unrhyw gytundebau, cyfamodau neu weithredoedd lleol sy’n nodi cyfrifoldebau am agweddau penodol ar y cyflenwad neu’r gwaith o’i reoli.

Os bydd cyflenwad yn berygl posibl i iechyd pobl (a nodir gan asesiad risg a/neu ganlyniadau gwaith samplu) rhaid i’r awdurdod lleol:

  • sicrhau yn gyntaf yr hysbysir defnyddwyr fel sy’n ofynnol gan Reoliad 17 ac y rhoddir cyngor iddynt er mwyn eu galluogi i leihau hyd yr eithaf ar y perygl posibl i iechyd pobl;
  • wedyn cyflwyno Hysbysiad o dan Reoliad 20 i’r person(au) perthnasol1 (ar yr amod na fydd cyflwyno’r Hysbysiad yn golygu bod mwy o risg i iechyd pobl) sy’n ei gwneud yn ofynnol i’r defnydd o’r cyflenwad gael ei wahardd neu ei gyfyngu ac sy’n nodi pa gamau eraill sydd angen eu cymryd er mwyn diogelu iechyd pobl (megis gwelliannau i’r cyflenwad, os bydd y rhain yn hysbys ar y pryd). Efallai y bydd yr Hysbysiad yn cynnwys gwahanol gamau gweithredu sydd i’w cyflawni gan wahanol bersonau perthnasol ond gellir nodi hyn ar un Hysbysiad yr anfonir copi ohono at bawb;
  • hysbysu defnyddwyr am yr Hysbysiad a rhoi unrhyw gyngor angenrheidiol (gweler y Nodyn Gwybodaeth ar gyfer Rheoliad 17). Gan fod defnyddwyr hefyd yn bersonau perthnasol (gweler isod) dylid anfon copi o’r Hysbysiad atynt;
  • cynnal ymchwiliad (gweler y Nodyn Gwybodaeth ar gyfer Rheoliad 18) er mwyn canfod achos y methiant a fydd yn rhoi gwybod i’r awdurdod lleol pa welliannau sydd angen eu gwneud, os na fyddant yn hysbys eisoes, a diweddaru’r asesiad risg ar gyfer y cyflenwad;
  • os bydd angen, diwygio’r Hysbysiad a gyflwynwyd o dan Reoliad 20.

Mae enghreifftiau o gyfyngiadau yn cynnwys:

  • berwi unrhyw ddŵr y bwriedir iddo gael ei yfed neu ei ddefnyddio i olchi dannedd, paratoi bwyd a choginio (pan fydd risg ficrobiolegol neu pan fydd sampl wedi methu);
  • rhedeg y dŵr sy’n sefyll yn y pibellwaith o’r system fel dŵr gwastraff cyn tynnu dŵr i’w yfed a’i ddefnyddio i baratoi bwyd neu goginio (pan fydd risg o lefelau uwch o blwm, copr, nicel neu baramedrau antimoni) nes i bibellwaith neu ffitiadau newydd gael eu gosod ar y safle yn lle’r hen rai a fu’n rhannol gyfrifol am y methiant;
  • peidio â defnyddio dŵr i’w yfed nac i lanhau dannedd, paratoi bwyd na choginio (pan fydd methiant sylweddol o ran paramedr cemegol sy’n peri risg uniongyrchol i iechyd pobl), yn yr achos hwn bydd angen darparu cyflenwad amgen i ddefnyddwyr mewn tanceri, poteli neu gynwysyddion eraill;
  • peidio â defnyddio dŵr ar gyfer ymolchi na chael cawod pan fydd methiant sylweddol o ran paramedr cemegol sy’n berygl posibl i iechyd pobl, os caiff ei fewnanadlu neu ei amsugno drwy’r croen neu os bydd yn treiddio’r croen drwy doriad neu anafiadau agored. Yn yr achos hwn, dylai defnyddwyr ddefnyddio cyflenwad amgen. Gallai’r cyflenwad amgen a ddarperir gan y person perthnasol ddod o danceri, poteli neu gynwysyddion eraill.

Os na ddarperir gwybodaeth gan berson perthnasol, gall yr awdurdod lleol ddefnyddio ei bwerau o dan Adran 85(1) o Ddeddf y Diwydiant Dŵr 1991 i gyflwyno Hysbysiad i unrhyw berson yn ei gwneud yn ofynnol i’r person hwnnw ddarparu gwybodaeth am safleoedd sy’n derbyn cyflenwad.

Os nodir risg i iechyd mewn cyflenwad i annedd ddomestig unigol, mae’n rhaid i awdurdod lleol gyflwyno Hysbysiad o dan Reoliad 20 i’r perchennog/deiliaid yn mynnu bod camau yn cael eu cymryd. Rhoddir enghreifftiau o’r cyngor a allai gael ei gynnig, neu’r camau y gallai fod angen eu cymryd, isod:

  • ar gyfer methiant microbiolegol, tynnu’r mewnosodiadau o’r tap a glanhau a diheintio’r tap yn drylwyr neu roi tap newydd yn lle’r hen un neu, os yw’r tap wedi’i gysylltu â thanc, glanhau, diheintio a gorchuddio’r tanc yn briodol ac, wrth aros i’r camau hynny gael eu cymryd, dweud wrth ddefnyddwyr am ferwi dŵr sydd i’w yfed a’i ddefnyddio i baratoi bwyd a choginio os bydd yr awdurdodau lleol o’r farn bod y methiant yn berygl posibl i iechyd pobl. Dylid ystyried unrhyw gyngor perthnasol gan y bwrdd iechyd lleol ar yr adeg hon;
  • ar gyfer methiannau sy’n ymwneud â phlwm, gosod pibellwaith copr neu blastig yn lle’r pibellwaith yr effeithir arno a fflysio dŵr sy’n sefyll yn y pibellwaith i ffwrdd fel dŵr gwastraff fel mesur dros dro cyn tynnu dŵr i’w yfed ac ar gyfer paratoi bwyd neu goginio; neu
  • symud dyfais i fyny’r llif oddi wrth dap y gegin (er enghraifft dyfais meddalu dŵr) i fan i lawr y llif oddi wrtho.

Os bydd cyflenwad dŵr preifat yn gwasanaethu safleoedd mewn mwy nag un ardal awdurdod lleol, mae Adran 80(4) o Ddeddf y Diwydiant Dŵr 1991 yn ei gwneud yn ofynnol:

  • i’r awdurdodau lleol weithredu ar y cyd i gyflwyno’r Hysbysiad gwella; neu
  • i un awdurdod lleol gyflwyno’r Hysbysiad gwella gyda chydsyniad yr awdurdodau lleol eraill.

Mae’n rhaid i’r awdurdod lleol gyflwyno Hysbysiad o dan Reoliad 20 i’r person (neu bersonau) perthnasol ar yr amod na fydd cyflwyno’r Hysbysiad yn peri mwy o risg bosibl i iechyd pobl. Golyga hyn ei bod yn bosibl y bydd yr awdurdod lleol am ymgynghori â’r gweithwyr iechyd proffesiynol lleol a, chyn cyflwyno’r Hysbysiad, bydd yn rhaid iddo asesu’r perygl i iechyd pobl os bydd yn gwahardd defnyddio’r cyflenwad neu’n cyfyngu ar y defnydd ohono yn erbyn y risg i iechyd os cynhelir y cyflenwad. Os gwaherddir defnyddio cyflenwad, yn ogystal â’r ffaith na fydd unrhyw gyflenwad dŵr drwy bibell at ddibenion yfed, paratoi bwyd na choginio (byddai angen darparu cyflenwad amgen mewn poteli at y dibenion hyn) ni fyddai unrhyw ddŵr ar gyfer golchi/ymolchi/cael cawod na fflysio toiledau (oni ellir darparu cyfaint cymharol fawr at y dibenion hyn, er enghraifft mewn tancer), y mae peryglon o ran hylendid yn gysylltiedig ag ef. Mae’n debygol mai dim ond pan fetho popeth arall y caiff y defnydd o gyflenwad ei wahardd. Mae’n fwy tebygol, ym mron pob achos, y bydd yr awdurdod lleol yn ystyried cyfyngu ar y defnydd o gyflenwad.

Os bydd perygl posibl i iechyd pobl wedi’i nodi ar gyflenwad dŵr preifat ni ddylai’r awdurdod lleol gyflwyno mwy nag un Hysbysiad i bersonau perthnasol gwahanol. Dylid cyflwyno un Hysbysiad sy’n nodi enwau’r personau perthnasol y mae’n ofynnol iddynt gymryd camau adferol fel y gwêl yr awdurdod lleol yn dda. Dylid anfon copi o’r Hysbysiad at bob person perthnasol.

Mae’n rhaid i’r Hysbysiad gynnwys y canlynol:

  • enw a manylion eraill y cyflenwad dŵr preifat;
  • rhif adnabod unigryw;
  • y rheswm dros gyflwyno’r Hysbysiad (pam mae’r dŵr yn berygl posibl i iechyd pobl a’r methiannau i gydymffurfio â’r safon, y paramedr dan sylw a’i grynodiad);
  • mesurau diogelu iechyd byrdymor megis gwahardd defnyddio’r cyflenwad neu gyfyngu ar y defnydd ohono (cyngor i ferwi dŵr i’w yfed ac ati os nodir methiannau microbiolegol, peidio â defnyddio dŵr at ddibenion yfed ac ati os bydd methiannau cemegol difrifol megis halogi â hydrocarbonau, peidio â defnyddio dŵr sy’n sefyll yn y pibellwaith at ddibenion yfed ac ati os bydd achosion difrifol o fethu â chydymffurfio â’r safon ar gyfer plwm);
  • camau gweithredu tymor hwy i adfer y cyflenwad er mwyn diogelu iechyd pobl. Dylai hyn gynnwys camau i wella’r cyflenwad er mwyn lliniaru’r risg a sicrhau bod y cyflenwad yn iachus;
  • dim ond tra bod ymchwiliad yn cael ei gynnal y mae cyngor i ferwi dŵr yn briodol fel mesur byrdymor. Ni ddylid ystyried ei fod yn ateb parhaol a dylai’r terfyn amser ar gyfer cwblhau’r ymchwiliad a nodir ar yr Hysbysiad adlewyrchu hyn.

Gelir diwygio neu ailgyflwyno Hysbysiad os daw gwybodaeth newydd i law (e.e. canlyniadau ymchwiliadau). Dylai unrhyw Hysbysiad newydd nodi’r holl gamau sydd angen eu cymryd, gan gynnwys y rhai o’r Hysbysiad blaenorol os byddant yn berthnasol. Dylai fod gan yr Hysbysiad rif adnabod unigryw newydd a dylai gyfeirio at yr Hysbysiad blaenorol.

Gall awdurdod lleol osod amodau ar yr Hysbysiad. Yr awdurdod lleol sy’n gyfrifol am sicrhau bod holl ddefnyddwyr y cyflenwad yn ymwybodol o gynnwys yr Hysbysiad a’r cyngor a geir ynddo. Gallant ddirprwyo hyn i berson perthnasol enwebedig y cytunwyd arno, er enghraifft, mynnu bod yr Hysbysiad yn cael ei arddangos mewn man amlwg fel y gall pob defnyddiwr weld y cynnwys a’r cyngor fel un o amodau’r Hysbysiad. Gallai awdurdodau lleol hefyd fynnu bod y person(au) perthnasol yn darparu gwybodaeth am y cyflenwad (megis unrhyw driniaeth, y rhwydwaith dosbarthu, lleoliad y ffynhonnell ac ati) a bod defnyddwyr y cyflenwad yn cynorthwyo’r awdurdod lleol fel un o amodau’r Hysbysiad.

Pan fydd yn cyflwyno’r Hysbysiad bydd yn rhaid i’r awdurdod lleol hysbysu’r person(au) perthnasol y gallant apelio yn ei erbyn (gweler y Nodyn Gwybodaeth ar gyfer Rheoliad 21).
Mae’n rhaid i’r awdurdod lleol ddiddymu’r Hysbysiad cyn gynted ag y bydd yn fodlon bod y risg i iechyd wedi’i lliniaru’n ddigonol.

Dylai’r awdurdod lleol fonitro’r cynnydd sy’n cael ei wneud o ran cydymffurfio â’r Hysbysiad. Os na fydd y person(au) perthnasol wedi cydymffurfio â’r Hysbysiad, bydd (byddant) wedi cyflawni trosedd o dan Reoliad 20(6). Dylai’r awdurdod lleol gychwyn achos cyfreithiol.

Disgrifir y cosbau am fethu â chydymffurfio â Hysbysiadau yn y Nodyn Gwybodaeth ar Reoliad 20.

At hynny, os na chymerir camau a nodir yn yr Hysbysiad o fewn y cyfnod o amser a nodir yn yr Hysbysiad, gall yr awdurdod lleol wneud y gwaith hwnnw ei hun ac adennill y costau y maent yn mynd iddynt wrth wneud hynny.

Ystyrir bod unrhyw hysbysiadau Rheoliad 18 a gyflwynir o dan Reoliadau 2010 (h.y. yr hysbysiadau presennol) yn hysbysiadau Rheoliad 20 o dan Reoliadau 2017. Nid oes angen eu cyflwyno eto, er y dylid eu diweddaru er mwyn adlewyrchu Rheoliadau 2017 os cânt eu hailgyflwyno am resymau eraill.

Fersiwn 1 o Reoliadau Cymru – Ionawr 2018

Back to top