Nodyn gwybodaeth ar Reoliad 3 (Cymru)

Copi y gellir ei argraffu: Reg-3_Welsh.pdf (dwi.gov.uk).

Cwmpas (Rheoliad 3)

Mae Rheoliad 3 o Reoliadau Cyflenwadau Dŵr Preifat (Cymru) 2017 (y Rheoliadau) yn nodi’r meini prawf sy’n pennu i ba raddau y mae’r Rheoliadau yn gymwys mewn perthynas â chyflenwadau dŵr preifat.

Diffinnir cyflenwad preifat yn Adran 93 o Ddeddf y Diwydiant Dŵr 1991 fel “a supply of water provided otherwise than a water undertaker (including a supply provided for the purposes of the bottling of water).” Mae’r Rheoliadau yn nodi pedwar categori o gyflenwad preifat, fel a ganlyn, pob un wedi’i ddynodi gan ei briod reoliad (gweler y nodyn gwybodaeth perthnasol ar gyfer pob rheoliad):

  • Dosbarthu cyflenwadau gan ymgymerwyr dŵr neu gyflenwyr trwyddedig (cyflenwadau Rheoliad 8);
  • Cyflenwadau mawr (>10m3/y dydd) a chyflenwadau i safleoedd lle y’i defnyddir fel rhan o weithgaredd masnachol neu gyhoeddus (cyflenwadau Rheoliad 9);
  • Cyflenwadau i annedd unigol (cyflenwadau Rheoliad 10);
  • Cyflenwadau dŵr preifat eraill gan gynnwys cyflenwadau fel rhan o denantiaeth ddomestig (cyflenwadau Rheoliad 11)

Dylid nodi, er bod cyflenwadau Rheoliad 8 yn dod o gyflenwad cyhoeddus, drwy ddiffiniad, nid yw defnyddwyr y cyflenwadau hyn wedi’u cofnodi ar systemau bilio cwmnïau dŵr fel cwsmeriaid ac, felly, nid yw dŵr yn cael ei gyflenwi gan ymgymerwr dŵr statudol yn uniongyrchol i’r defnyddiwr. Ceir canllawiau pellach ar yr hyn sy’n gyfystyr â chyflenwad Rheoliad 8 yn Nodyn Gwybodaeth yr Arolygiaeth ar Reoliad 8.

DIM OND i gyflenwadau dŵr preifat lle y bwriedir i’r dŵr gael ei yfed gan bobl y mae’r Rheoliadau yn gymwys. Mae Rheoliad 3 yn disgrifio ‘i’w yfed gan bobl’ fel a ganlyn:

a) unrhyw ddŵr, naill ai yn ei gyflwr gwreiddiol neu ar ôl iddo gael ei drin, y bwriedir iddo gael ei yfed neu ei ddefnyddio at ddibenion coginio neu baratoi bwyd neu ddibenion domestig eraill*, beth bynnag fo’i darddiad a pha un a gaiff ei gyflenwi o rwydwaith dosbarthu, neu o dancer neu mewn poteli neu gynwysyddion;

*Diffinnir y term ‘dibenion domestig’ mewn perthynas â chyflenwi dŵr yn adran 218 o Ddeddf y Diwydiant Dŵr 1991 fel yfed, golchi, coginio, gwres canolog a dibenion glanweithdra. Mae ‘dibenion glanweithdra’ yn cynnwys ymolchi/cael bath/cael cawod, golchi dillad a fflysio toiledau. Mae’r Arolygiaeth wedi darparu adnodd asesu risg ar gyfer cyflenwadau a ddefnyddir i fflysio toiledau yn unig, ar ei gwefan.

Unrhyw ddŵr a ddefnyddir mewn unrhyw fenter cynhyrchu bwyd i weithgynhyrchu, prosesu, cyffeithio neu farchnata cynhyrchion neu sylweddau y bwriedir iddynt gael eu bwyta gan bobl oni fydd yr awdurdod cymwys (yn yr achos hwn yr ASB) yn fodlon na all ansawdd y dŵr effeithio ar iachusrwydd y bwyd ar ei ffurf orffenedig.

Am ragor o wybodaeth gweler:

https://www.food.gov.uk/wales/about-fsa-wales/cymru/gorfodi/cyflenwad-dwr-preifat

Mae’r ASB yn nodi y gellir defnyddio dŵr glân mewn prosesau cynhyrchu bwyd cynradd. Diffinnir dŵr glân fel “clean seawater and fresh water of a similar quality” a diffinnir dŵr môr glân fel “natural, artificial or purified seawater or brackish water that does not contain micro-organisms, harmful substances or toxic marine plankton in quantities capable of directly or indirectly affecting the health quality of food”. Mae angen gwneud rhywfaint o waith asesu risg a/neu fonitro er mwyn bodloni’r rheoleiddiwr bod dŵr glân yn lân. Gellir gweld y ddogfen yma:

Os caiff dŵr ei ddefnyddio at unrhyw ddiben ac eithrio ar gyfer prosesau cynhyrchu bwyd cynradd mae’n rhaid iddo fodloni Rheoliadau PWS. Rhoddir enghreifftiau lle mae Rheoliadau PWS yn gymwys isod (mae’r rhestr hon yn un ddangosol ac nid yw’n hollgynhwysfawr):

  • Golchi cnydau/bwydydd a’u rhoi mewn bagiau (yn enwedig golchi eitemau parod i’w bwyta megis cnydau salad (e.e. letys, berwr dŵr a sibwns);
  • Ffrwythau (megis afalau bwyta, gellyg ac eirin) a llysiau y gellir eu bwyta yn amrwd;
  • Golchi ffrwythau a llysiau y bwriedir iddynt gael eu pilio a’u torri’n dafelli;
  • Cynnwys dŵr mewn bwyd fel cynhwysyn (gan gynnwys diodydd neu ddŵr a ddefnyddir mewn bragdy – gweler ‘Bragu’ isod am ragor o wybodaeth);
  • Glanhau cyfarpar cynhyrchu bwyd, offer, waliau, lloriau, nenfydau ac arwynebau gwaith;
  • Cynhyrchu iâ;
  • Golchi dyfeisiau trin bwyd â llaw;
  • Dibenion glanhau (arwynebau sy’n dod i gysylltiad â bwyd, cyfarpar, cynwysyddion storio, offer, dwylo);
  • Golchi wyau os yw’r ASB o’r farn bod y dŵr yn effeithio ar y cynnyrch terfynol. Ni chaniateir i wyau Dosbarth A (y radd uchaf) gael eu golchi ac, felly, nid yw’r rheoliad hwn yn gymwys. Fodd bynnag, gall y Rheoliadau fod yn gymwys os defnyddir y dŵr i olchi wyau Dosbarth B ac C a byddai’n dibynnu ar ble mae’r wyau yn cael eu golchi. Os caiff y broses ei chyflawni ar y fferm neu yn y man cynhyrchu, yna nid yw golchi wyau o fewn cwmpas y rheoliadau, gan na fyddai golchi’r wyau yn newid eu natur yn sylweddol. Fodd bynnag, ni fyddai proses olchi a gyflawnir ar y safle prosesu (ar gyfer wyau Dosbarth B ac C) yn broses gynhyrchu gynradd, a byddai’n rhaid i’r dŵr fod yn iachus ac, felly, byddai o fewn cwmpas y Rheoliadau.

Dylai awdurdodau lleol ymgynghori â’r Asiantaeth Safonau Bwyd (ASB) os bydd angen cyngor pellach arnynt ar ansawdd y dŵr a ddefnyddir ar gyfer unrhyw broses cynhyrchu bwyd.

Parlyrau godro

Mae gan yr Asiantaeth Safonau Bwyd bwerau a chyfrifoldebau mewn perthynas â pharlyrau godro a ffermydd llaeth o dan gyfraith bwyd bresennol. Nid yw cyflenwadau preifat a ddefnyddir at ddibenion golchi yn unig o fewn cwmpas Rheoliadau PWS. Fodd bynnag, os mai un annedd domestig unigol yw’r parlwr godro, lle y defnyddir y dŵr at ddibenion domestig, mae’r annedd domestig unigol yn ddarostyngedig i Reoliad 10 (2) o’r Rheoliadau. Os oes mwy nag un annedd ar y safle, rhaid cymhwyso Rheoliad 10(1) a (2) neu Reoliad 9 fel y bo’n briodol, yn ddarostyngedig i amodau a nodir yn y Rheoliadau hynny.

Distyllfeydd

Os defnyddir dŵr o gyflenwadau dŵr preifat i weithgynhyrchu cynhyrchion sy’n defnyddio proses ddistyllu (er enghraifft, wisgi, gin a gwirodydd eraill), dim ond os ychwanegir y dŵr ar ôl y rhan ddistyllu o’r broses y mae’r Rheoliadau yn gymwys, am fod y broses ddistyllu yn sicrhau mai dim ond cyfansoddion penodol sydd i’w cael yn y distyllad.

Bragu

Caiff brag ei wneud gan ddefnyddio proses a elwir yn fwydo ac mae’n gynnyrch a ddefnyddir yn y broses fragu ac i weithgynhyrchu cynhyrchion eraill, megis finegr. Mae’r broses o wneud brag yn galluogi dŵr i gael ei amsugno gan haidd ac mae’r cynnyrch yn dod yn gynhwysydd yn y cynnyrch terfynol. Felly, mae dŵr a geir o gyflenwadau dŵr preifat i wneud brag gan ddefnyddio’r broses hon o fewn cwmpas Rheoliad 3 (1) (b) o’r Rheoliadau.

Mae dŵr a geir o gyflenwadau dŵr preifat a ddefnyddir yn benodol i fragu cwrw lle mae’r dŵr yn un o gyfansoddion y cynnyrch terfynol, o fewn cwmpas Rheoliad 3 (1) (b).

Systemau cynaeafu dŵr glaw a systemau dŵr gwastraff

Mae pob cyflenwad a geir o ddŵr glaw a dŵr (gwastraff) wedi’i ailgylchu o fewn cwmpas y Rheoliadau, os cyflenwir y dŵr at ddibenion domestig, fel y’u diffinnir yn Neddf y Diwydiant Dŵr 1991.

Os na ddefnyddir cyflenwadau o’r fath i ddarparu dŵr i’w yfed gan bobl, fel y disgrifir yn Rheoliad 3 o’r Rheoliadau, mae’n rhaid eu cofnodi.

Ffynhonnau dŵr

Os caiff cyflenwad dŵr yfed sy’n dod o gyflenwad preifat ei gynnig i’w yfed gan y cyhoedd/twristiaid fel rhan o atyniad treftadaeth (e.e. ffynhonnau a grotos hynafol), mae Rheoliad 9 yn gymwys. Os na fwriedir i’r dŵr gael ei yfed gan bobl dylai person perthnasol osod arwyddion addas ar y nodwedd er mwyn atal pobl rhag yfed y dŵr.

Cyflenwadau amgen

Mewn argyfwng (er enghraifft os bydd methiant o ran ansawdd neu broblem gyda’r ffynhonnell neu fethiant o ran triniaeth neu berygl posibl i iechyd pobl), efallai y bydd angen cyflenwi dŵr dros dro o danceri neu mewn poteli neu gynwysyddion eraill megis cartonau (gweler y Nodyn Technegol ar Ddarparu cyflenwadau amgen mewn argyfwng ac mewn sefyllfaoedd nad ydynt yn argyfwng).

http://www.dwi.gov.uk/stakeholders/guidance-and-codes-of-practice/pws-altsupplies.pdf

Mae’n rhaid i’r dŵr yn y tanceri hefyd fodloni gofynion y Rheoliadau. Os caiff dŵr mewn poteli neu gynwysyddion ei gyflenwi yn lle cyflenwad preifat (am nad oes digon o ddŵr ar gael) ac nad yw’r dŵr hwnnw yn cael ei gynnig i’w werthu (rheolir y rhain gan Reoliadau Dŵr Mwynol Naturiol, Dŵr Ffynnon a Dŵr Yfed wedi’i Botelu (Cymru) 2015, yna fe’i rheolir gan Reoliadau Cyflenwadau Dŵr Preifat 2017.

Digwyddiadau dros dro

Pan gaiff digwyddiadau dros dro (gwyliau, ffeiriau lleol ac ati) eu cyflenwi gan ffynonellau megis tyllau turio a/neu ffynhonnau at ddibenion domestig, mae’r Rheoliadau Cyflenwadau Dŵr Preifat yn gymwys. Nid yw dŵr a ddefnyddir at ddibenion domestig mewn digwyddiad dros dro ac a ddaw o gyflenwad dŵr cyhoeddus, naill ai’n uniongyrchol drwy bibellau neu mewn tanceri, o fewn cwmpas y Rheoliadau oni bai ei fod yn gyflenwad Rheoliad 8.

Cyflenwadau i eiddo a ddelir gan denant

Mae cyflenwadau dŵr preifat i bob eiddo, gan gynnwys y rhai sy’n cyflenwi anheddau unigol, sy’n cael ei rentu fel rhan o gytundeb tenantiaeth ddomestig lle y bwriedir i’r dŵr a gyflenwir gael ei yfed gan bobl (gan gynnwys dŵr a ddefnyddir at ddibenion glanweithdra (e.e. fflysio toiledau), a ddiffinnir fel diben domestig) o fewn cwmpas y Rheoliadau (Rheoliad 11). Mae’n rhaid i’r cyflenwadau hyn gael eu monitro yn unol â Rheoliadau 7 ac 11. Ceir rhagor o wybodaeth am asesu’r risg sy’n gysylltiedig â’r cyflenwadau hyn yn y Nodyn gwybodaeth ar gyfer rheoliad 6. Mae cyflenwadau Rheoliad 11 yn cynnwys llety gwely a brecwast.

Eithriadau (Rheoliad 3)

Mae’r dyfroedd canlynol wedi’u heithrio o’r Rheoliadau, hynny yw nid ydynt yn cael eu rheoli gan y Rheoliadau:

a) dŵr a reolir gan Reoliadau Dŵr Mwynol Naturiol, Dŵr Ffynnon a Dŵr Yfed wedi’i Botelu (Cymru) 2007; neu
b) dŵr nad yw’n gynnyrch meddyginiaethol; neu
c) dŵr a ddefnyddir i olchi cnwd ar ôl iddo gael ei gynaeafu yn unig pan nad yw’n effeithio ar addasrwydd y cnwd nac unrhyw fwyd na diod sy’n deillio o’r cnwd i’w fwyta neu ei yfed gan bobl.

Mae dŵr sy’n gynnyrch meddyginiaethol yn ddŵr a reoleiddir gan Ddeddf Meddyginiaethau 1968(1).

Fersiwn 1 o Reoliadau 2017 – Ionawr 2018

Back to top