Cysylltiadau defnyddwyr

Derbynioldeb dŵr

Mae derbynioldeb dŵr yfed yn cael ei raddio’n gyson gan ddefnyddwyr fel blaenoriaeth uchel. Gall nifer o ffactorau effeithio arno, gan gynnwys ymddangosiad, fel afliwiad neu nwyeiddio, a blas neu arogl. Mae’r rhan fwyaf o gwynion ynghylch derbynioldeb sy’n ymwneud ag afliwiad du, brown neu oren yn gysylltiedig â chrynodiadau uwch o fanganîs, haearn ac alwminiwm.

Er mai anaml y mae’r metelau hyn yn bresennol mewn crynodiadau sy’n niweidiol i iechyd, gallant achosi i ddŵr gael ei wrthod yn eang ar sail ymddangosiad. Mae defnyddwyr yn disgwyl i’w dŵr yfed fod yn lân ac yn ddiogel, a gall digwyddiadau afliwio darfu’n fawr a lleihau hyder yn y cyflenwad. Mae’r Arolygiaeth yn cymryd y digwyddiadau hyn o ddifrif ac mae gan lawer o gwmnïau hysbysiadau rheoliad 28(4) ar waith i fynd i’r afael ag achosion sylfaenol afliwio. Ym mis Chwefror 2024, cyhoeddodd yr Arolygiaeth Lythyr Gwybodaeth 01/2024, Darpariaeth Wybodaeth Flynyddol ar Gysylltiadau Defnyddwyr, a oedd yn nodi gofynion newydd i gwmnïau adrodd am wybodaeth fanylach am fanylion cyswllt defnyddwyr, gan gynnwys:

Cyfeirnod unigryw ar gyfer pob cyswllt;
Manylion yr ardal fesurydd dosbarth y mae’r cyswllt wedi’i leoli ynddi;
Dyddiad ac amser y cyswllt;
Cyfeirnod grid cenedlaethol (dwyreiniad a gogleddiad) lleoliad y cyswllt;
Modd y cyswllt;
A yw’r cyswllt yn ailadrodd o fewn cyfnod treigl o 12 mis (hynny yw digwyddiad newydd neu ‘achos’ o broblem debyg gan yr un defnyddiwr);
ac os yw’r cyswllt yn gysylltiedig â digwyddiad hysbysadwy, a rhif cyfeirnod y digwyddiad sy’n gysylltiedig ag ef.

Mae gwybodaeth ynghylch cysylltiadau lluosog, er enghraifft os yw defnyddiwr yn adrodd mwy nag un pryder ynghylch ansawdd dŵr yfed yn ystod cyswllt, hefyd yn cael ei chofnodi.

Y data a gyflwynwyd gan gwmnïau yn 2025, sy’n cwmpasu 2024, oedd y cyflwyniad cyntaf i gynnwys yr wybodaeth ychwanegol hon. O ganlyniad, nid yw’n bosibl cymharu’r data newydd yn uniongyrchol o un flwyddyn i’r llall eto. Er mwyn cynnal cysondeb set ddata gymharol a monitro perfformiad a chynnydd y diwydiant, dim ond prif gysylltiadau a chysylltiadau nad ydynt yn ymwneud â digwyddiadau sydd wedi cael eu defnyddio i adrodd ar ddata derbynioldeb ar gyfer 2024. Pan fydd set ddata ystyrlon ar gael, bydd dadansoddiad pellach yn cael ei gynnal i roi cipolwg ychwanegol ar gysylltiadau defnyddwyr.

Yng Nghymru yn 2025, roedd 8,161 o gysylltiadau defnyddwyr ynghylch ymddangosiad, blas ac arogl dŵr yfed, a adroddwyd i gwmnïau sy’n gweithredu’n gyfan gwbl neu’n bennaf yng Nghymru. Mae hyn yn cyfateb i gyfradd o 2.46 o gysylltiadau fesul 1,000 o’r boblogaeth. Mae Tabl 8 yn dangos nifer y cysylltiadau a gafwyd ar gyfer pob math o gŵyn ar gyfer cwmnïau yng Nghymru, a chysylltiadau sy’n ymwneud â dŵr afliwiedig, gan gynnwys dŵr brown, dŵr oren a dŵr du, sef y rheswm mwyaf cyffredin. common reason.

Categori	Nifer y cysylltiadau	Cyfradd cyswllt Cymru fesul 1000 o’r boblogaeth	Cyfradd cyswllt y diwydiant fesul 1000 o’r boblogaeth
Golwg – Brown, Du, Oren	5,149	2.46
Blas / Arogl – Arall	894
Golwg – Aer Gwyn	676
Pryder ynghylch ansawdd dŵr yfed – Plwm a dadansoddiad	503
Blas / Arogl – Clorin	501
Golwg – Gronynnau	340
Salwch – Gastroenteritis	339
Golwg – Amodau Cyffredinol	204
Golwg – Calch Gwyn	147
Blas / Arogl – Priddlyd, arogl llwydni	132
Salwch – Croen	102
Golwg – Gwyrddlas	64
Salwch – Geneuol	38
Blas / Arogl – Petrol, Disel	37
Salwch – Barn Feddygol	23
Pryder ynghylch ansawdd dŵr yfed – Cysylltiedig â Digwyddiad	20
Golwg – Anifeiliaid Microsgopig	17
Pryder ynghylch ansawdd dŵr yfed – Ffordd o fyw	5
Pryder ynghylch ansawdd dŵr yfed – Anifeiliaid Anwes	4
Pryder ynghylch ansawdd dŵr yfed – Ymgyrch	0
Cyfanswm	9,195

Tabl 11. Cwynion am ansawdd dŵr yng Nghymru, 2025

Dŵr wedi’i afliwio

Mae’r Arolygiaeth yn adolygu data cyswllt defnyddwyr ar gyfer cysylltiadau am ddŵr wedi’i afliwio yn flynyddol. Caiff cwmnïau y mae eu perfformiad yn waeth na chyfartaledd y diwydiant eu hymchwilio, a chymerir camau gorfodi lle bo angen. Mae gan Dŵr Cymru hysbysiad ar draws y cwmni ers 2022, gyda chwe hysbysiad parth unigol yn weddill o AMP7. Ystyrir perfformiad afliwio ar draws y cwmni wrth gyflwyno hysbysiadau, yn ogystal â pherfformiad parthau cyflenwi dŵr unigol. Pan gânt eu cwblhau, bydd yr offerynnau cyfreithiol hyn yn gwella ansawdd dŵr i ddefnyddwyr a gyflenwir yn yr ardaloedd hyn.

Mae nifer y cysylltiadau sy’n adrodd am ddŵr wedi’i afliwio (brown, oren neu ddu) ar draws y diwydiant (Lloegr a Chymru) dros y blynyddoedd diwethaf wedi bod yn gostwng. Mae’n ymddangos bod y gwelliant hwn wedi arafu erbyn hyn, gydag adroddiad ar ddirywiad yn 2024, pan oedd y gyfradd yn 0.49 o gysylltiadau fesul 1,000 o’r boblogaeth, a bron dim gwelliant yn 2025, pan oedd y gyfradd yn 0.48. Mae hyn yn cyfateb i 29,959 o gysylltiadau ar draws y diwydiant yn 2025 ynghylch dŵr du, brown ac oren. Yng Nghymru, mae’r diffyg twf hwn hefyd yn amlwg, gyda dirywiad nodedig yn 2024 a dim gwelliant parhaus dros y pum mlynedd diwethaf. Y gyfradd yng Nghymru oedd 1.55 o gysylltiadau fesul 1,000 o’r boblogaeth yn 2025.

Ffigur 30 – Cyfraddau afliwio Cymru 2016 i 2025 fesul cwmni a diwydiant

Mae cyfradd 2025 o 1.55 o gysylltiadau fesul 1,000 o’r boblogaeth yng Nghymru yn sylweddol uwch na chyfartaledd y diwydiant, sef 0.48. O’r cysylltiadau yng Nghymru, roedd 98.3% gan ddefnyddwyr a oedd yn cael eu gwasanaethu gan Dŵr Cymru. Dŵr Cymru yw’r cwmni sy’n perfformio waethaf yn y diwydiant o hyd o ran afliwio ac mae wedi dal y safle hwn ers 2014, fel y dangosir yn Ffigur 31.

Ffigur 31 – Cyfradd cysylltiadau afliwio fesul cwmni yn 2025 (ac eithrio Ynysoedd Sili a chwmnïau mewnosodedig)

Mae cyfradd cyswllt Hafren Dyfrdwy, a oedd wedi bod yn dangos gwelliant, wedi aros yn ei hunfan yn ystod y blynyddoedd diwethaf (Ffigur 14). Mae cyfradd y cwmni yn parhau i fod o dan gyfartaledd y diwydiant.

Ffigur 32 – Cyfraddau afliwio Cymru 2016 i 2025 fesul cwmni a diwydiant

Mae Ffigur 31 yn dangos safleoedd cwmnïau Cymru o gymharu â’r diwydiant cyfan o ran perfformiad cyswllt afliwiad yn 2025.

Mae Dŵr Cymru yn parhau i fod yn eithriad yn y diwydiant ac, er bod y dirywiad yn ei berfformiad yn 2024 wedi gwella yn 2025, nid oes unrhyw welliant cyffredinol o ran y raddfa wedi bod yn ystod y bum mlynedd ddiwethaf. Roedd gan Dŵr Cymru nifer o hysbysiadau am afliwio penodol i barth a hysbysiadau ar draws y cwmni am afliwio. Mae tri o’r hysbysiadau sy’n benodol i barth wedi cael eu gohirio i AMP8. Cyflwynwyd yr hysbysiad ar gyfer y cwmni cyfan yn 2022 gyda tharged o 1.4 cyswllt fesul 1,000 o’r boblogaeth i’w gyflawni erbyn diwedd AMP7. Mae Ffigur 33 yn dangos bod y cwmni wedi methu â chyrraedd y targed hwn. Pan oedd arwydd cynnar na fyddai’r targed hwn yn cael ei gyrraedd, roedd yr Arolygiaeth wedi ymgysylltu â’r cwmni i ddeall yn well pam roedd y cwmni’n credu bod hyn yn wir drwy werthuso’n feirniadol sut roedd y cwmni wedi penderfynu ar yr hyn a oedd i’w gyflawni a’r effaith a ddeilliodd o hynny. Roedd rhan o’r hysbysiad parhaus hwn yn cynnwys gosod targed newydd ar gyfer diwedd AMP8 gan ddefnyddio’r un fethodoleg â’r un ar gyfer targed AMP7. Targed newydd y cwmni yw 1.08 o gysylltiadau fesul 1,000 o’r boblogaeth.

Ffigur 33 – Cyfraddau afliwio Cymru 2016 i 2025 fesul cwmni a diwydiant

Mae Dŵr Cymru yn parhau i fod yn eithriad i’r diwydiant am afliwiad. Er bod y perfformiad wedi gwella o’r dirywiad a welwyd yn 2024, ni fu unrhyw welliant cyffredinol yn y gyfradd gyswllt dros y pum mlynedd diwethaf. Mae gan y cwmni nifer o hysbysiadau am afliwio penodol i barth a hysbysiadau ar draws y cwmni am afliwio. Mae tri o’r hysbysiadau sy’n benodol i barth wedi cael eu gohirio i AMP8. Cafodd yr hysbysiad ar gyfer y cwmni cyfan ei gyflwyno yn 2022 gyda tharged o 1.4 cyswllt fesul 1,000 o’r boblogaeth i’w gyflawni erbyn diwedd AMP7. Mae Ffigur 15 yn dangos bod y cwmni wedi methu â chyrraedd y targed hwn. Yn dilyn arwyddion cynnar na fyddai’r targed yn cael ei gyflawni, bu’r Arolygiaeth yn ymgysylltu â’r cwmni i ddeall y rhesymau, gan gynnwys sut roedd yr elfennau i’w cyflawni wedi cael eu pennu a pha effaith roedd disgwyl iddynt ei chael. Mae targed AMP8 newydd wedi cael ei osod gan ddefnyddio’r un fethodoleg â tharged AMP7. Targed newydd y cwmni yw 1.08 o gysylltiadau fesul 1,000 o’r boblogaeth.

Yn ogystal â’r cyfraddau cyswllt am ddŵr du, brown ac oren cyffredinol a ddisgrifir uchod, cafodd nifer o gwynion defnyddwyr a gafodd yr Arolygiaeth yn 2025 eu sbarduno gan afliwiad parhaus a heb ei ddatrys o’r cyflenwad. Er mwyn asesu effaith afliwiad parhaus ar hyder defnyddwyr, mae tri achos a adroddwyd yn ardal Dŵr Cymru yn 2025 yn cael eu hystyried isod. Gyda’i gilydd, mae’r achosion hyn yn tynnu sylw at heriau parhaus o ran rheoli afliwiad, cynnal hyder defnyddwyr, a darparu ymatebion gweithredol ac ymchwiliadau effeithiol.

Ar draws pob achos, soniodd defnyddwyr am broblemau ansawdd dŵr esthetig parhaus, yn bennaf afliwio ac, mewn rhai achosion, arogl, a arweiniodd at wrthod cyflenwad. Er bod y cwmni wedi rhoi amrywiaeth o fesurau lliniaru ar waith, roedd yr Arolygiaeth yn nodi diffygion yn gyson o ran ansawdd ymchwiliadau, digonolrwydd gwaith samplu, ac amseroldeb ymatebion.

Yn gyffredinol, mae’r canfyddiadau’n cyfeirio at bwysau systemig yn y diwydiant, yn enwedig mewn perthynas ag asedau sy’n heneiddio, arferion rheoli rhwydwaith, a phrosesau delio â chwynion. Mae casgliadau rheoleiddiol yn pwysleisio’r angen am ddulliau ymchwilio a datrys sy’n fwy rhagweithiol, sy’n seiliedig ar dystiolaeth ac sy’n canolbwyntio ar y cwsmer.

Roedd un achos yn ymwneud ag afliwiad ysbeidiol, tymor hir a oedd yn effeithio ar ardal gyflenwi leol, gyda chysylltiadau rheolaidd â defnyddwyr dros nifer o flynyddoedd. Roedd y mesurau lliniaru’n cynnwys fflysio trosiant adweithiol, cyflwyno rhaglen fflysio reolaidd, a gosod hidlydd cyflenwad mewnol. Fodd bynnag, roedd gweithgarwch ymchwiliol yn parhau i fod yn gyfyngedig, gyda dim ond nifer fach o samplau’n cael eu cymryd er gwaethaf parhad problemau.

Er bod canlyniadau’r sampl yn dangos eu bod yn cydymffurfio â safonau rheoleiddio adeg y profion, roedd presenoldeb parhaus afliwio amlwg yn golygu bod y cyflenwad yn dal yn annerbyniol i’r defnyddiwr. Daeth yr Arolygiaeth i’r casgliad nad oedd y mesurau a gymerwyd wedi mynd i’r afael â’r achos sylfaenol nac wedi rhoi digon o sicrwydd.

Roedd ail achos yn ymwneud â chŵyn hirsefydlog mewn rhwydwaith trefol a oedd yn cynnwys afliwiad ac arogl, gyda chysylltiadau cychwynnol yn dyddio’n ôl sawl blwyddyn. Roedd y gweithgarwch ymchwilio cynnar yn gyfyngedig, a chollwyd cyfleoedd i samplu’n amserol a chanfod achosion sylfaenol. Dim ond yn dilyn methiannau ansawdd dŵr diweddarach a nodwyd yn ystod proses samplu cydymffurfiaeth arferol y parth ansawdd dŵr y dechreuwyd ymchwiliad mwy cynhwysfawr, lle nodwyd crynodiadau haearn uwch.

Priodolwyd yr achos sylfaenol i seilwaith sy’n heneiddio a throsiant isel yn y rhwydwaith, a gyfrannodd at symud gwaddodion a methiannau esthetig. Er bod mesurau lliniaru, gan gynnwys gwell fflysio a monitro, wedi cael eu rhoi ar waith yn y pen draw, roedd oedi a diffygion ymchwiliol yn ymestyn yr effaith ar ddefnyddwyr.

Roedd y trydydd achos yn ymwneud â chŵyn grŵp aml-flwyddyn a effeithiodd ar sawl eiddo mewn rhwydwaith gwledig. Adroddodd defnyddwyr am ddŵr wedi’i afliwio’n barhaus, ochr yn ochr â phroblemau o ran cyflenwad a phwysedd dros gyfnod estynedig. Cadarnhaodd gwaith samplu lefelau uwch o haearn ac afloywder, ac roedd y rhwydwaith ei hun yn cael ei nodweddu gan brif bibellau haearn sy’n heneiddio mewn cyflwr gwael gyda llawer o waddodion yn cronni.

Rhoddwyd amrywiaeth o ymyriadau gweithredol ar waith, fel rhaglenni fflysio, ail-barthu cyflenwadau, a gosod hidlyddion pwynt defnyddio. Fodd bynnag, nid oedd y mesurau hyn yn sicrhau gwelliant parhaus, gan dynnu sylw at gyfyngiadau lliniaru tymor byr yn absenoldeb adnewyddu seilwaith sylfaenol.

Ar draws pob achos, nodwyd cyflwr asedau dosbarthu, yn enwedig prif bibellau haearn sy’n heneiddio, fel prif sbardun ar gyfer afliwio (ffigur 34). Canfuwyd bod amodau llif isel ac aflonyddwch hydrolig yn ysgogi gwaddodion cronedig, gan arwain at fethiannau ansawdd dŵr ailadroddol. Roedd y materion hyn yn arbennig o ddifrifol mewn eithafion rhwydwaith ac ardaloedd â throsiant cyfyngedig.

Canfu’r Arolygiaeth hefyd ddiffygion cyson mewn arferion ymchwilio a samplu. Roedd oedi cyson o ran gwaith samplu, ac roedd yn annigonol, neu nid oedd yn cynrychioli’r amodau gwirioneddol. Nid oedd cwynion mynych yn arwain yn gyson at uwchgyfeirio nac ymchwiliadau uwch, a chollwyd cyfleoedd ar gyfer ymyrraeth gynnar, gan ganiatáu i broblemau barhau dros gyfnodau estynedig.

Roedd mesurau lliniaru gweithredol, fel fflysio a gosod hidlyddion pwynt defnyddio, yn cael eu defnyddio’n eang ond dim ond mesurau lliniaru dros dro roedden nhw’n eu darparu. Roedd fflysio’n gwella claerder dŵr yn y tymor byr (Delwedd x) ond nid oedd yn atal hyn rhag digwydd eto, tra bod hidlyddion yn mynd i’r afael â symptomau mewn eiddo unigol yn hytrach nag achosion systemig. Mewn rhai achosion, roedd y gweithgareddau fflysio eu hunain mewn perygl o waethygu amodau drwy symud gwaddodion cronedig.

Daeth cyfathrebu â defnyddwyr i’r amlwg fel maes hollbwysig arall i’w wella. Roedd oedi wrth ddarparu diweddariadau a chanlyniadau profion wedi lleihau hyder defnyddwyr, ac roedd esboniadau o achosion sylfaenol a mesurau lliniaru weithiau’n anghyflawn neu’n anghyson. O ganlyniad, nid oedd defnyddwyr wedi’u hargyhoeddi o ddiogelwch na dibynadwyedd y cyflenwad, er gwaethaf cydymffurfiaeth rheoleiddiol mewn llawer o achosion.

Mae’r achosion hyn yn atgyfnerthu disgwyliadau rheoleiddio bod yn rhaid i gwmnïau dŵr gymryd samplau amserol a chynrychioladol, defnyddio dulliau ymchwilio sy’n seiliedig ar risg sy’n ystyried ffactorau rhwydwaith i fyny’r gadwyn gyflenwi, a rhoi systemau cadarn ar waith i ganfod ac uwchgyfeirio cwynion ailadroddus. Mae methu â bodloni’r disgwyliadau hyn yn debygol o arwain at fwy o graffu rheoleiddiol.

Mae nodi cyflwr seilwaith yn fynych fel achos sylfaenol yn tynnu sylw at yr angen am fuddsoddiad brys mewn asedau. Mae adnewyddu prif bibellau wedi’u targedu mewn ardaloedd risg uchel, rheoli eithafbwyntiau rhwydwaith yn well, ac integreiddio data cyflwr asedau’n well i brosesau cynllunio ansawdd dŵr i gyd yn angenrheidiol er mwyn sicrhau gwelliannau parhaus. Mewn sawl achos, nodwyd mai adnewyddu seilwaith yw’r unig ateb hirdymor effeithiol.

Yn fwy cyffredinol, mae’r canfyddiadau’n adlewyrchu pwysau ehangach ar berfformiad y diwydiant. Mae cyfraddau uwch o gwynion am afliwio ac ymyriadau rheoleiddio parhaus yn dangos bod angen gwelliannau systemig. Mae disgwyliad cynyddol bod cwmnïau’n dangos cynnydd mesuradwy mewn perfformiad gweithredol a chanlyniadau i gwsmeriaid.

Mae’r asesiadau o gwynion a amlinellir uchod yn datgelu patrymau cyson o heriau gweithredol a strwythurol o ran cynnal ansawdd dŵr mewn rhwydweithiau dosbarthu. Er bod camau wedi cael eu cymryd i fynd i’r afael â materion unigol, mae ymatebion yn aml wedi bod yn adweithiol ac yn annigonol i ddatrys achosion sylfaenol. Mae afliwio parhaus, ynghyd ag ymchwiliad hwyr neu annigonol, wedi arwain at anfodlonrwydd parhaus ymysg defnyddwyr a llai o hyder yn y cyflenwad.

Mae canfyddiadau’r Arolygiaeth yn tynnu sylw at yr angen am newid sylweddol ar draws y diwydiant. Mae hyn yn cynnwys ymchwiliadau mwy trylwyr ac amserol, uwchgyfeirio cwynion ailadroddus yn effeithiol, gwell tryloywder o ran cyfathrebu â defnyddwyr, a buddsoddiad parhaus mewn seilwaith i fynd i’r afael â’r achosion sylfaenol.

Gyda’i gilydd, mae’r achosion hyn yn dangos pwysigrwydd symud o reoli dŵr wedi’i afliwio’n adweithiol tuag at welliant rhagweithiol ar draws y system o ran perfformiad technegol a sicrwydd i gwsmeriaid.

A white sink being filled from a running tap with brown, discoloured water. The water collects in the basin, showing a strong yellow-brown tint and visible disturbance where the stream enters the surface. — Ffigur 34 – Dŵr wedi’i afliwio mewn eiddo defnyddiwr.

A white bucket filled with slightly cloudy water placed on a flat surface next to a printed colour grading chart. The chart shows a sequence of shaded colour blocks ranging from pale to dark. The water appears to be undergoing colour comparison as part of a flushing operation, with the bucket positioned directly over the chart for assessment. — Ffigur 35 – Graddio â lliw yn ystod gwaith fflysio.

Blas ac arogl

Yn yr un modd â chysylltiadau am ddŵr wedi’i afliwio, mae cyfradd y diwydiant ar gyfer cyfanswm y cysylltiadau blas ac arogl wedi gostwng yn raddol dros amser, er ei bod wedi gwaethygu yn 2024 a 2025 i 0.27 o gysylltiadau fesul 1,000 o’r boblogaeth. Yng Nghymru, roedd y gyfradd bron ddwywaith cyfradd y diwydiant, sef 0.47 o gysylltiadau fesul 1,000 o’r boblogaeth yn 2025, ac mae wedi aros yn weddol sefydlog, heb unrhyw gynnydd parhaus dros y degawd diwethaf.

Ffigur 36 – Cyfradd y cysylltiadau blas ac arogl yng Nghymru

Yn gynharach yn yr adroddiad hwn, disgrifiwyd enghreifftiau o ymchwiliadau i fethiannau cydymffurfiaeth blas ac arogl. Nid yw’r achosion hyn o reidrwydd yn arwain at ddefnyddwyr yn cysylltu â’u cwmni dŵr, nac yn cyfateb yn uniongyrchol â nhw. O ganlyniad, mae data cyswllt defnyddwyr yn adlewyrchiad defnyddiol o brofiad uniongyrchol defnyddwyr ac yn cynnig cipolwg gwahanol i’r hyn a ddarperir gan fethiannau cydymffurfio. Mae cysylltiadau cyffredinol am flas ac arogl, a chysylltiadau sy’n gysylltiedig â chlorin, yn nodwedd amlwg ar draws y blynyddoedd, a ddangosir yn Ffigur 36. Er nad yw’n realistig disgwyl i gysylltiadau defnyddwyr ddod i ben yn llwyr, mae cyfradd is y diwydiant yn Lloegr, gan gynnwys cwmnïau sydd â nodweddion ffynhonnell a rhwydwaith tebyg, yn dangos bod modd lliniaru achosion y cysylltiadau hyn ymhellach.

Table of contents