- Dŵr yfed 2025 – Crynodeb o adroddiad y Prif Arolygydd ar ddŵr yfed yng Nghymru
- Rhagair
- Cyflwyniad
- Cyflenwadau dŵr a phrofion
- Cydymffurfio â safonau
- Dysgu o fethiannau cydymffurfio
- Dysgu o ddigwyddiadau
- Cysylltiadau defnyddwyr
- Iechyd asedau
- Cynllunio diogelwch dŵr ac asesu risg
- Sylweddau poly- a perfflworoalcyl (PFAS)
- Rhaglen archwilio
- Argymhellion
- Gorfodi
- Cyfarwyddyd Mesurau Diogelwch ac Argyfwng - SEMD
- Systemau Rhwydwaith a Gwybodaeth (NIS)
- Deunyddiau mewn cysylltiad â dŵr yfed (Rheoliad 31)
- Cyhoeddiadau ymchwil
- Chwythu’r chwiban
- Gweithio gyda rhanddeiliaid
- Atodiad A - Nifer y profion a gynhaliwyd gan gwmnïau
- Atodiad B - Cydymffurfio â safonau
- Atodiad C - Methiannau cydymffurfiaeth a digwyddiadau
Iechyd asedau
Tanciau dŵr wedi’i drin a chronfeydd dŵr gwasanaeth
Yn ystod 2025, cafwyd tri methiant cydymffurfiaeth colifform mewn safleoedd gwaith trin dŵr ac 18 mewn cronfeydd dŵr gwasanaeth. Ni chanfuwyd E. Coli mewn unrhyw safle gwaith trin dŵr, ond canfuwyd E. Coli mewn dwy gronfa ddŵr gwasanaeth. Mae mewnlif i danciau cyswllt a chronfeydd dŵr gwasanaeth yn parhau i fod yn fater sy’n codi’n fynych, ac mae’n cynrychioli risg weddilliol, fel y mae’r canlyniadau hyn yn ei ddangos.
Disgwylir i gwmnïau ddeall a chynnal eu hasedau drwy raglen o archwiliadau ffisegol, y gellir eu hategu gan archwiliadau gan ddefnyddio cerbydau sy’n cael eu rheoli o bell. Mae’r Arolygiaeth o’r farn bod archwiliadau ffisegol yn angenrheidiol oherwydd eu bod yn darparu eglurder a gwell datrysiad nag archwiliadau gan gerbydau sy’n cael eu rheoli o bell ac yn golygu bod modd glanhau waliau a strwythurau yn y gronfa ddŵr yn ystod yr un gweithgaredd ynysu a draenio. Er mai 10 mlynedd yw’r cyfnod hiraf a argymhellir yn Egwyddorion Hylendid Cyflenwadau Dŵr ar gyfer storio dŵr wedi’i drin, mae’r Arolygiaeth yn argymell bod archwiliadau’n cael eu cynnal yn amlach ar sail risg.
Mae’r Arolygiaeth wedi craffu mwy ar gronfeydd dŵr gwasanaeth a thanciau, gan gynnwys drwy’r ffurflenni data ar gyfer cronfeydd dŵr gwasanaeth a thanciau, er mwyn asesu ansawdd arolygiadau a chadernid y gwaith adfer. Mae dadansoddiad o’r set ddata ddiweddaraf yn tynnu sylw at wendidau parhaus o ran amlder arolygiadau, gyda 195 o danciau allan o 6,312 yn genedlaethol heb gael eu harolygu ers dros 10 mlynedd. Yng Nghymru, mae’r ffigur cyfunol yn wyth o’r 815 o gronfeydd dŵr. Mae hyn yn welliant cyffredinol sylweddol o’i gymharu â’r data cychwynnol a ddychwelwyd yn 2021, a oedd yn dangos bod 457 o danciau’n hwyr neu heb gofnod archwilio ar draws y diwydiant, gan gynnwys 50 yng Nghymru. Fodd bynnag, mae cronfeydd dŵr yn parhau i fod yn faes risg sydd angen sylw.
| Cod cwmni | Nifer y tanciau a arolygwyd o fewn 10 mlynedd | Nifer y tanciau yn y cyflenwad sy’n hwyr yn cael archwiliad (>10 mlynedd) | Cyfanswm nifer y tanciau | Canran y tanciau sy’n hwyr yn cael archwiliad (>10 mlynedd) |
| HDC | 112 | 7 | 119 | 5.88% |
| DWR | 692 | 1 | 693 | 0.14% |
| Cyfanswm Cymru | 807 | 8 | 815 | 0.98% |
Mae Ffigurau 37 a 38 yn dangos y cynnydd sydd wedi cael ei wneud gan Dŵr Cymru a Hafren Dyfrdwy. Mae wyth o danciau sydd mewn perygl nad ydynt wedi cael eu harchwilio’n llawn yn ystod y 10 mlynedd diwethaf, cynnydd bach ers y flwyddyn flaenorol. Mae saith o’r tanciau hyn yn destun hysbysiadau rheoliad 28(4) ar wahân, ac mae angen adeiladu tanciau newydd ar bedwar ohonynt cyn y gellir tynnu’r tanciau presennol o’r gwasanaeth. Mesur tymor byr yn yr hysbysiadau hyn yw defnyddio archwiliadau gan gerbydau sy’n cael eu rheoli o bell i ddarparu gwybodaeth am gyflwr ac uniondeb mewnol tanciau presennol.
Ffigur 37 – Data tanciau DWR
Ffigur 38 – Data tanciau HDC
Mae Ffigur 39 yn dangos cymhariaeth â chwmnïau eraill yn y diwydiant yn 2026. Mae’r archwiliadau tanciau y mae Dŵr Cymru wedi’u cwblhau ers rhoi hysbysiad rheoliad 28(4) ar waith yn 2022 wedi gwella eu sefyllfa’n sylweddol ac maent bellach yn bedwerydd o ran canran yr asedau sydd mewn perygl.
Mae Hafren Dyfrdwy yn safle 14 yn y diwydiant yn 2026. Er bod nifer cyffredinol y tanciau sy’n hwyr o ran cael eu harchwilio wedi gostwng, nid yw eu safle cyffredinol yn y diwydiant wedi gwella. Gellir egluro’r cynnydd araf hwn yn rhannol gan yr amserlen hirach y bydd yn ei chymryd i adeiladu’r tanciau newydd sydd eu hangen er mwyn tynnu’r pedwar tanc sy’n hwyr o ran cael eu harchwilio.